Hành trình đến Flagstick: Cuộc trò chuyện với Martin Moore – Sốc văn hóa và súng máy Uzi
Tác giả: Mike Orloff
*Lời tác giả: Trong ngành golf của chúng ta có rất nhiều người đang làm những điều tuyệt vời, nhưng không phải ai cũng biết được những con người ấy thực sự đã tạo ra ảnh hưởng lớn đến thế nào đối với những vùng đất nơi họ làm việc. Tôi đã biết đến Martin Moore từ nhiều năm nay, nhưng khi có dịp ngồi xuống cùng anh bên một tách cà phê và trò chuyện thoải mái, thú thật ban đầu tôi cũng có đôi chút e dè. Nhưng rồi tôi nhận ra anh thực sự là một người đàn ông đáng kính. Và sau cuộc trò chuyện ấy, tôi mới càng ấn tượng trước câu chuyện về những ảnh hưởng to lớn mà anh đã tạo ra tại những nơi mình từng làm việc, cũng như đối với ngành golf mà anh đã gắn bó. Qua công việc của mình, anh đã góp phần thay đổi cuộc đời của nhiều người theo hướng tốt đẹp, và những thay đổi ấy sẽ còn được duy trì mãi về sau.
Không vào đại học, đi cào cát bunker
Mike Orloff: Hôm nay tôi có dịp trò chuyện với Martin Moore. Đối với những ai chưa biết, anh chính là người đứng sau Flagstick – một trong những công ty quản lý thi công sân golf lớn nhất thế giới. Nhưng trước khi nói về việc quản lý các dự án khổng lồ khắp châu Á, tôi muốn quay lại những ngày đầu. Anh có phải là người đam mê golf từ nhỏ không?
Martin Moore: Hoàn toàn không! Tôi đến với golf từ năm 16 tuổi tại Fort Myers, Florida, bằng việc cào cát bunker và cắt cỏ green vào mùa hè tại Forest Country Club. Tôi rất thích được làm việc ngoài trời. Khi tốt nghiệp trung học, tôi biết một điều: tôi không muốn vào một trường đại học thông thường. Vì vậy, tôi đi làm toàn thời gian tại sân golf. Cuối cùng, tôi đã thăng tiến lên vị trí nhân viên phụ trách tưới và kỹ thuật viên phun thuốc.
Mike: Làm thế nào anh đi từ vị trí nhân viên trong đội thi công lên vị trí quản lý?
Martin: Người quản lý sân golf của tôi nói rằng nếu tôi muốn xây dựng sự nghiệp thực sự trong lĩnh vực bảo dưỡng sân golf, tôi phải theo học tại Trường Cao đẳng Cộng đồng Lake City. Đây là một ngôi trường rất nổi tiếng trong ngành của chúng tôi – những người như John Holmes, Jim Sprankle và nhiều quản lý sân golf nổi tiếng khác đều từng học ở đó. Tôi liên hệ với trường và họ nói với tôi rằng phải chờ khoảng hai hoặc ba năm mới đến lượt. Tôi ghi tên vào danh sách rồi tiếp tục đi làm.
Mike: Và trong thời gian chờ đợi, anh đã chuyển sang mảng thi công?
Martin: Chính xác. Một cơ hội bất ngờ xuất hiện giúp tôi nhảy sang mảng thi công sân golf. Tôi được leo lên những chiếc máy kéo và máy ủi, bắt đầu tạo hình hoàn thiện các khu vực tee, fairway và green cho McCumber Golf ở Naples, Florida, sau đó là cho Tom Fazio ở Tallahassee, Florida. Lúc đó, vào năm 1982 và 1983, tôi kiếm được khoảng mười đô la một giờ. Đối với một chàng trai trẻ lúc bấy giờ, đó là một khoản tiền khổng lồ!
Vì vậy, khi Lake City cuối cùng gọi điện và nói: “Này, đến lượt em đi học rồi”, tôi đáp: “Thôi, cảm ơn, giờ em chuyển sang mảng thi công rồi!” Nhưng bố tôi mắng tôi một trận nên cuối cùng tôi vẫn đi học.
Mike: Anh có hối hận vì đã đi học không?
Martin: Không, hoàn toàn không. Việc học cho tôi một nền tảng rất vững về nông học. Nhưng sự thật là tôi không thể chịu nổi công việc bảo trì sân golf thông thường. Ngày nào cũng cắt cỏ, cào bunker, cắt rễ, đục lỗ, rải cát, rồi lặp đi lặp lại ngần ấy thứ. Với tôi là quá nhàm chán! Tôi nhớ những chiếc máy lớn, nhớ việc xây dựng, nhớ cảm giác được đi đến những nơi khác nhau, những môi trường khác nhau và đối mặt với những thử thách khác nhau.
Cuộc gọi từ Golden Bear
Mike: Vậy ngay sau khi tốt nghiệp, anh đã quay trở lại với công việc thi công?
Martin: Thực ra, trong thời gian học, tôi vẫn đi làm vào cuối tuần và mùa hè. Ngay sau khi tốt nghiệp năm 1988, ở tuổi 26, tôi đã là quản lý dự án thi công một sân golf tại St. Mary’s, Georgia cho Mark McCumber. Tôi đã làm việc với Mark nhiều năm và cảm thấy hoàn toàn hài lòng. Rồi đột nhiên, một người bạn làm việc cho Jack Nicklaus gọi điện cho tôi.
Anh ấy nói: “Này, công ty của Nicklaus đang tuyển dụng và tìm người đi làm ở nước ngoài đấy.” Tôi bảo anh ấy rằng tôi rất hài lòng với công việc hiện tại, nhưng họ đề nghị cho tôi bay xuống Palm Beach để phỏng vấn. Tôi nghĩ: Vé máy bay miễn phí đến Nam Florida? Jack Nicklaus? Sao lại không nhỉ?
Mike: Anh chỉ muốn một chuyến đi miễn phí thôi!
Martin: Chuẩn là thế đấy! Tôi không có ý định nhận công việc đó. Nhưng rồi tôi bước vào Golden Bear Plaza. Trong giới của chúng tôi, nơi đó là huyền thoại. Hôm đó Jack Nicklaus tình cờ có mặt ở văn phòng nên tôi đã được gặp ông, bắt tay ông và thậm chí còn trò chuyện ngắn với ông khi ông đang xem xét bản vẽ với một trong những nhà thiết kế của mình. Sau đó, tôi gặp Ed Etchells, và ông ấy nhìn tôi rồi nói: “Chúng tôi cần anh ở Thái Lan.”
Tôi nói với ông ấy rằng tôi phải hoàn thành dự án hiện tại ở Georgia trước. Ông ấy đồng ý, và ba tháng sau, vào tháng 5 năm 1990, tôi đã ngồi trên chuyến bay đến châu Á.
Sốc văn hóa và súng máy Uzi
Mike: Việc chuyển từ Bắc Mỹ sang Thái Lan khi đó như thế nào?
Martin: Đúng là một cú sốc văn hóa toàn tập! Trước khi lên chuyến bay đó, tôi thậm chí chưa từng đặt chân đến bất kỳ nơi nào ở phía Tây sông Mississippi! Vậy mà chỉ sau một chuyến bay, tôi đã có mặt ở Khao Yai, cách Bangkok ba giờ đi xe, giữa một ngôi làng nhỏ bé, heo hút. Xung quanh chẳng thấy một người nước ngoài nào. Tôi chẳng khác nào người ngoài hành tinh rơi nhầm xuống một ngôi làng ở thôn quê.
Tôi sẽ thành thật với anh, Mike – có những đêm tôi khóc trong phòng và nghĩ rằng, không đời nào tôi làm được việc này. Tôi cần phải về nhà.
Mike: Điều gì đã giúp anh giữ được sự tỉnh táo?
Martin: Chiếc xe tải của tôi và việc xây dựng sân golf! Ngay khi ra công trường để quản lý đội ngũ hoặc ngồi trên máy ủi, tôi cảm thấy như ở nhà vậy. Phần khó khăn nhất là phải quay trở lại căn phòng nhỏ của mình ở phía sau văn phòng công trường vào ban đêm.
Mọi chuyện trở nên có phần điên rồ khi chủ đầu tư dự án nghĩ rằng tôi sẽ không cảm thấy an toàn khi ở giữa chốn hoang vu như vậy. Vì thế, ông ấy đã thuê một bảo vệ tuần tra bên ngoài cửa sổ phòng tôi suốt đêm. Tôi nằm trên giường, cố gắng ngủ, và thấy bóng dáng một người đàn ông cầm súng máy Uzi đi qua đi lại ngay bên ngoài phòng tôi!
Mike: Súng Uzi ư?! Thế thì ai mà ngủ nổi!
Martin: Tôi sợ chết khiếp! Sau một tuần, chủ dự án ghé qua, và tôi hỏi ông ấy: “Tôi thực sự cần người bảo vệ đó sao?” Ông ấy đáp: “À, tôi chỉ muốn anh cảm thấy an toàn thôi!” Tôi nói với ông ấy: “Làm ơn cho người đó đi đi!”
Ngôn ngữ và lòng trung thành
Mike: Anh đã giao tiếp với công nhân địa phương như thế nào khi không biết tiếng địa phương?
Martin: Chủ yếu là vẽ bằng tay và nhào nặn hình trên đất! Tôi có ba hoặc bốn anh chàng người Thái trong làng điều khiển máy ủi. Họ biết cách vận hành máy móc, nhưng họ chưa từng thấy sân golf trong đời và không biết tee, green hay bunker là gì. Tôi chỉ tay và vẽ, còn họ thì ủi đất.
Tôi cũng ngồi trong phòng làm việc kiêm phòng ngủ mỗi tối với cuốn từ điển và ép bản thân học hai mươi từ tiếng Thái mới mỗi tuần. Sau sáu tháng, tôi đã biết phần lớn những từ vựng mà đến nay tôi vẫn sử dụng. Bây giờ tôi nói tiếng Thái thành thạo rồi.
Mike: Đội ngũ đó cuối cùng đã trở thành điều gì đó đặc biệt, phải không?
Martin: Đúng vậy. Năm hoặc sáu người trong số những người đã bắt đầu ủi đất cho tôi từ năm 1990 với mức lương hai trăm đô la mỗi tháng vẫn sát cánh cùng bên tôi sau ba mươi sáu năm.
Họ đã cùng tôi đi qua hơn một chục quốc gia, bao gồm cả Ả Rập Xê Út. Giờ đây, họ kiếm được thu nhập rất tốt, sở hữu bất động sản và khu nghỉ dưỡng tại quê nhà, và con cái họ đang tốt nghiệp đại học. Họ gửi ảnh cho tôi và nói: “Ông Martin, tất cả là nhờ ông.” Mỗi lần như vậy, tôi đều xúc động muốn khóc. Nhưng thành thật mà nói, Flagstick sẽ không tồn tại nếu không có sự chăm chỉ và lòng trung thành của họ dành cho tôi trong suốt 3 thập kỷ qua.
Sự ra đời của Flagstick
Mike: Anh đã làm việc cho Nicklaus gần một thập kỷ tại Thái Lan, Trung Quốc, Nhật Bản và Philippines. Vậy Flagstick bắt đầu như thế nào?
Martin: Năm 1998, cuộc khủng hoảng tài chính châu Á ập đến. Đồng Peso Philippines đã giảm từ tỷ giá 26:1 xuống 52:1 so với đồng đô la Mỹ chỉ trong một đêm. Nicklaus buộc phải đóng cửa các chi nhánh trong khu vực. Họ sa thải gần như toàn bộ nhân viên nhưng đề nghị tôi chuyển sang Mexico.
Lúc đó, tôi đã có gia đình với hai đứa con nhỏ. Tôi không muốn đưa cả nhà sang Mexico. Tôi đã trao đổi với Lee Schmidt và Brian Curley, hai kiến trúc sư sân golf tài ba. Họ nảy ra ý tưởng: “Sao chúng ta không thành lập một công ty quản lý thi công nội bộ nhỏ để đảm bảo các thiết kế của chúng ta được thi công đúng chuẩn nhỉ?” Thành thật mà nói, Flagstick sẽ không tồn tại đến ngày hôm nay nếu không có Lee và Brian, vì chính họ là những người đã mời tôi tham gia làm đối tác.
Vậy là, vào năm 1998, Flagstick ra đời. Lúc đầu, tôi thực sự chỉ ngồi trên một chiếc máy ủi giữa công trường, trong khi các thủ tục giấy tờ thành lập công ty đang được chuẩn bị và hoàn tất.
Mike: Nhưng Flagstick ban đầu không được định hướng để trở thành một công ty toàn cầu như ngày nay, phải không?
Martin: Hoàn toàn không! Kế hoạch ban đầu là chỉ thành lập một công ty nhỏ, chuyên thực hiện các dự án của Schmidt-Curley. Nhưng chẳng bao lâu sau, các kiến trúc sư hàng đầu và các chủ đầu tư khác bắt đầu tìm đến và nói: “Martin, anh đến giúp quản lý các dự án của chúng tôi nữa đi!”.
Lee và Brian là các đối tác, nên tôi hiểu quan điểm của họ. Họ nói: “Này, chúng tôi thành lập Flagstick để hỗ trợ các thiết kế của chính mình, vậy mà giờ Flagstick lại đang hỗ trợ các nhà thiết kếcạnh trạnh với chúng tôi!” Sau vài năm thương lượng qua lại, chúng tôi thống nhất một thỏa thuận mua lại. Khoảng năm 2008, tôi chính thức tiếp quản quyền sở hữu công ty.
Điều hướng làn sóng bùng nổ golf tại châu Á
Mike: Sau khi anh tiếp quản, công ty đã mở rộng nhanh chóng, đặc biệt là ở châu Á. Quá trình tăng trưởng đó diễn ra như thế nào?
Martin: Rất dữ dội! Khi đó, chúng tôi đang thực hiện các dự án lớn như khu phức hợp Mission Hills tại Trung Quốc. Vào thời điểm cao điểm tại Trung Quốc, chúng tôi có tới mười lăm sân golf đang được xây dựng cùng lúc. Chúng tôi đã mở văn phòng tại Côn Minh và Bắc Kinh. Tính chung, chỉ riêng tại Trung Quốc, chúng tôi đã xây dựng hơn ba mươi sân golf.
Mike: Làm kinh doanh ở Trung Quốc có khó không?
Martin: Trung Quốc chắc chắn là một nơi rất khó làm việc. Một số chủ đầu tư rất khó tính – đòi hỏi cao, kỳ vọng phi thực tế và áp lực cực lớn. Nhưng anh phải học cách thích nghi. Quản lý một dự án ở Trung Quốc hoàn toàn khác với Thái Lan hay Việt Nam. Anh phải nắm bắt tính cách của từng chủ đầu tư và điều chỉnh phong cách làm việc cho phù hợp.
Mike: Thị trường Trung Quốc đã chững lại, nhưng Việt Nam gần đây lại bùng nổ..
Martin: Việt Nam thực sự ấn tượng. Lần đầu tiên tôi đến đây cách đây khoảng mười hai năm cho dự án đầu tiên của chúng tôi, Legend Hills tại Hà Nội. Lúc đó, tôi không hề nghĩ rằng Việt Nam sẽ trở thành một trung tâm golf khổng lồ. Có thời điểm, chúng tôi đã triển khai đồng thời bảy dự án tại quốc gia này. Trong khoảng 85 sân golf tại Việt Nam, Flagstick đã quản lý việc xây dựng khoảng 20% trong số đó!
Mike: Còn những thị trường mới nổi như Lào và Campuchia thì sao?
Martin: Họ đang phát triển rất nhanh! Do lệnh cấm xây dựng sân golf mới tại Trung Quốc, các chủ đầu tư Trung Quốc hiện đang đầu tư mạnh vào Lào và Campuchia. Tôi không nghĩ rằng quy mô ở đó sẽ đạt đến mức khổng lồ như Việt Nam hay Thái Lan, nhưng việc có bốn hoặc năm sân golf chất lượng mới được xây dựng mỗi năm tại những quốc gia này chắc chắn là điều hoàn toàn khả thi.
Bí quyết để giành được dự án
Mike: Anh đã xây dựng hơn một trăm sân golf tại khoảng hai mươi quốc gia, hợp tác với gần hai mươi kiến trúc sư thiết kế khác nhau. Bí quyết để thuyết phục các chủ đầu tư siêu giàu này sử dụng dịch vụ của Flagstick là gì?
Martin: Tôi sẽ nói cho anh một bí mật: Tôi là một tay bán hàng cực kỳ tệ! Thật sự là vậy.
Chiến lược của tôi khi bước vào phòng họp với chủ đầu tư là chỉ tập trung thảo luận về các vấn đề kỹ thuật xây dựng một cách thẳng thắn. Tôi đi khá sâu vào những chuyện như tiến độ, ngân sách, khối lượng đào đắp, thông số hệ thống thoát nước, chi tiết tạo hình… Và họ nhanh chóng nhận ra: “Ồ, chúng ta không rành về việc xây dựng sân golf, còn người này thực sự biết mình đang làm gì.”
Hơn thế nữa, những người bán hàng giỏi nhất của chúng tôi chính là các kiến trúc sư sân golf. Khi anh thi công một sân golf đúng cách, giúp thiết kế của các kiến trúc sư thể hiện đẹp mắt và giải quyết giúp họ những rắc rối tại công trường, họ sẽ giới thiệu anh cho mọi chủ đầu tư mới mà họ gặp.
Đào tạo thế hệ tiếp theo
Mike: Trước đó anh đã nhắc đến việc anh tự hào như thế nào về đội ngũ người Thái đầu tiên của mình. Hiện tại anh đang xử lý sự thay đổi về lực lượng lao động hiện nay như thế nào?
Martin: Những người Thái ban đầu đó giờ đã gần bằng tuổi tôi rồi. Họ đã giàu có, có đủ tiền để nghỉ hưu và sẵn sàng tận hưởng cuộc sống, dù tôi vẫn nói với họ rằng họ không được nghỉ hưu cho đến khi tôi nghỉ hưu!
Trong vài thập kỷ qua, chúng tôi đã đào tạo một thế hệ mới tài năng gồm các chuyên gia thiết kế địa phương, quản lý xây dựng, kỹ sư và nhân viên hành chính tại Việt Nam, Indonesia, Trung Quốc, và giờ đây thậm chí cả người Pakistan.
Trong khi một số công ty đưa toàn bộ đội ngũ chuyên gia nước ngoài từ phương Tây sang làm việc, Flagstick đã xây dựng một mô hình kết hợp đội ngũ quản lý và thi công bao gồm một số chuyên gia nước ngoài dày dạn kinh nghiệm cùng với những nhân viên địa phương trung thành mà chúng tôi đã đào tạo trong nhiều năm theo “phương pháp Flagstick”. Kết quả là chi phí được tối ưu và vẫn duy trì chất lượng thi công đẳng cấp thế giới. Trên thực tế, mô hình này là một yếu tố rất lớn góp phần vào thành công liên tục của chúng tôi.
Không bao giờ nghỉ hưu
Mike: Martin, anh đã 63 tuổi rồi. Anh đã làm việc trong lĩnh vực này hơn 40 năm. Anh có dự định nghỉ ngơi trên bãi biển trong thời gian tới không?
Martin: Không bao giờ! Sự thật là tôi sẽ không bao giờ nghỉ hưu. Tôi sẽ làm việc cho đến khi cơ thể không còn đủ sức nữa.
Trong thời gian cách ly do đại dịch COVID-19, tôi bị kẹt ở nhà tại Thái Lan suốt sáu tháng. Đó là khoảng thời gian nhàm chán nhất trong cuộc đời tôi! Điều đó đã cho tôi thấy rằng việc ngồi không không phải là điều dành cho tôi.
Mike: Nhưng anh cũng muốn giảm nhịp độ đôi chút chứ?
Martin: Đúng, giảm nhịp độ, nhưng không phải dừng lại. Cách đây vài năm, tôi đã mời Gavin Reid làm đối tác. Anh ấy đang làm rất tốt khi đảm nhận toàn bộ công tác quản lý cho một số dự án lớn. Nhờ có anh ấy, tôi có thể dành ít ngày hơn trên máy bay và nhiều ngày hơn tại ngôi nhà của mình ở Thái Lan.
Tôi đã không trở lại Hoa Kỳ trong bảy năm qua, và tôi cũng không có ý định quay lại. Châu Á là nhà của tôi. Công việc kinh doanh của tôi phát triển ở đây vì các chủ doanh nghiệp và các nhà thầu địa phương chưa có kinh nghiệm trong lĩnh vực này cần sự hướng dẫn của chúng tôi.
Mike: Nhìn lại chặng đường từ chàng trai 16 tuổi từng cào cát bunker tại Florida đến việc điều hành Flagstick ngày nay, anh cảm thấy thế nào về hành trình đó?
Martin: Tôi cảm thấy vô cùng may mắn. Tôi yêu môn thể thao này, yêu những con người tuyệt vời trong ngành này, và yêu cảm giác được biến những vùng đất tự nhiên với những nét riêng thành những công trình bền vững với thời gian. Chừng nào vẫn còn đất để đào đắp và những sân golf mới để xây dựng, tôi vẫn sẽ ở ngoài kia, tiếp tục theo đuổi công việc mình yêu thích.
* Để hiểu thêm về Martin và Trung Quốc, bạn có thể tìm đọc cuốn sách này.
Trò Chơi Cấm Kỵ
The Forbidden Game: Golf and the Chinese Dream là một cuốn sách phi hư cấu của Dan Washburn, một nhà báo người Mỹ từng sống và làm việc tại Thượng Hải, Trung Quốc từ năm 2002 đến 2011. Cuốn sách được Oneworld Publications xuất bản năm 2014. Trong tác phẩm này, Washburn lấy sự phát triển đầy nghịch lý của môn golf tại Trung Quốc như một “ẩn dụ cho Trung Quốc hiện đại”. Financial Times đã bình chọn The Forbidden Game là một trong những cuốn sách hay nhất năm 2014.